Terug naar overzicht

11.04.2018 | Oproep voor indienen offerte voor onderzoeksproject 'Transmissie van antibioticumresistentie via mobiele genetische elementen'

 

Indienen van projectoffertes is mogelijk tot: 11 juni 2018

Offertes richten aan:             F. van der Wilk, secretaris COGEM; info@cogem.net,

                                                      (of Postbus 578, 3720 AN Bilthoven)

De Commissie Genetische Modificatie (COGEM) laat ter ondersteuning van haar werkzaamheden onderzoek door derden verrichten. Voor een van deze projecten wordt een uitvoerder gezocht. Geïnteresseerden worden opgeroepen projectoffertes in te dienen.

Inschrijving op opengestelde projecten is niet aan voorwaarden gebonden en staat open voor elke geïnteresseerde. Oproepen tot inschrijving worden onder meer op de COGEM website en in de e-mail nieuwsbrief gepubliceerd. De commissie streeft ernaar om tenminste drie offertes per project te ontvangen.

De offerte moet tenminste een duidelijke beschrijving bevatten van de voorgestelde werkzaamheden en een inzichtelijke begroting. Dit betekent dat er een duidelijke koppeling moet zijn tussen de begrote kosten en de voorgestelde werkzaamheden onder vermelding van het aantal ingeschatte uren en een specificatie van de uurtarieven.

Het project zal begeleid worden door een commissie van deskundigen. Deze begeleidingscommissie zal in aanwezigheid van de uitvoerders minimaal drie keer bijeenkomen. De uitvoerders zullen de resultaten van hun onderzoek presenteren in een vergadering van een van de subcommissies van de COGEM.

Het Dagelijks Bestuur van de COGEM neemt het besluit over toewijzing van projecten. De voorstellen worden beoordeeld op de volgende criteria:

  • mate van aansluiting bij de onderzoeksvraag;
  • competentie van het onderzoeksteam voor de uitvoering van het voorgestelde onderzoek;
  • helderheid en (wetenschappelijke) kwaliteit van het voorgestelde onderzoek;
  • (uitvoerbaarheid van) het werkprogramma;
  • prijs en kosteneffectiviteit.

 

Het volgende project staat open voor inschrijving:

1. Transmissie van antibioticumresistentie via mobiele genetische elementen

Achtergrond: Mede naar aanleiding van een recente adviesvraag van de vergunningverlenende instantie wil de COGEM een inventariserend literatuuronderzoek laten uitvoeren naar de voor de milieurisicoanalyse relevante aspecten betreffende verspreiding tussen bacteriën van voor therapie kritische antibioticumresistentie­genen via mobiele elementen.

In de milieurisicoanalyse van (laboratorium)experimenten met genetische gemodificeerde organismen (ggo’s) zijn de pathogeniteitsclassificatie van het gastheerorganisme en de aard van de ingebrachte genen leidend. Zowel pathogene als niet-pathogene bacteriën kunnen van nature antibioticumresistentiegenen bevatten. De aanwezigheid van dergelijke genen is geen aanleiding om een micro-organisme in een hogere pathogeniteitsgroep (dan op grond van zijn ziekteverwekkend vermogen) in te schalen. Anderzijds worden resistentiegenen tegen zogenaamde laatste-redmiddelantibiotica in de Regeling ggo als schadelijk genproduct bestempeld. Dit betekent dat werkzaamheden met deze genen mogelijk op een hoger veiligheidsniveau moeten plaatsvinden.

Antibioticumresistentie is een groeiend probleem in de gezondheidszorg. Horizontale genoverdracht, via conjugatie, transformatie of transductie, is de belangrijkste route voor de brede verspreiding van antibioticumresistentie tussen bacteriën. Eind 2017 heeft het bureau GGO de COGEM gevraagd of apathogene bacteriën die een gencluster bevatten dat codeert voor vancomycineresistentie nog wel in aanmerking komen voor plaatsing op de zogenaamde bijlage 2 lijst A1 van apathogene micro-organismen. Daarnaast werd gevraagd of het verschil zou maken indien het antibioticumresistentie­gen zich op een plasmide in plaats van op het chromosoom zou bevinden. Naar aanleiding van de laatste vraag heeft de COGEM opgemerkt dat hierop geen generiek antwoord mogelijk is en dat dit casusgewijs afgewogen moet worden. Of overdracht kan plaatsvinden en of dit een risico vormt, hangt immers af van vele factoren, waaronder de aard van het mobiele genetische element, de bacteriesoort waarin zich de resistentie bevindt, het betreffende antibioticum, de resistentiegenen (genen of gencassettes) of de mate van voorkomen van deze genen in het milieu. Om een casusgewijze afweging te faciliteren, zodat geen onnodige vertraging zal optreden in de vergunningverlening, wil de COGEM een literatuuronderzoek laten uitvoeren teneinde een inventarisatie en beschrijving te verkrijgen van alle voor de milieurisicoanalyse relevante aspecten rond mobiele genetische elementen (zoals plasmiden en transposons) en antibioticumresistentie­overdracht in bacteriën.

Doel van het project: Facilitering van de risicoanalyse door middel van een analyse van de aard, rol en overdraagbaarheid van antibioticumresistentiegenen die voor mens en milieu een risico vormen, in organismen die ingezet worden in ingeperkt of GGO gebruik, e.g. resistenties tegen last-resort antibiotica zoals vancomycine. Beoogd wordt een overzicht te verkrijgen van de aspecten die een rol spelen in de milieurisicobeoordeling van experimenten onder ingeperkt gebruik (laboratoria e.d.) met bacteriën, waarvan bekend is dat ze antibioticumresistenties bevatten, die vaak op mobiele genetische elementen zijn gelegen.

Resultaat: Rapport met overzicht en beschrijving van aspecten rond overdracht van antibioticumresistentie via mobiele genetische elementen die van belang zijn voor de risicobeoordeling.

Type onderzoek: Literatuuronderzoek, waarbij DNA database analyse een rol kan spelen.